Faxistak Donostian sartu zireneko 80. urteurrena dugu gaurkoa

Donostia, 2016-9-13

Faxistak Donostian sartu zireneko 80. urteurrena dugu gaurkoa. Noiz joan ziren edo noizbait joanak diren ez dago hain garbi. Galdetu bestela 2016an (Franco hil eta 41 urtetara) legez kanporaturik darraien ANVkoei.

Gaurko efemeridearen garrantzia ukatu gabe, 1936ko irailak 13an Chiapusok Donostiako Komuna deiturikoa galdu bazen ere, langile borrokak ez zuen etenik izan. Besteak beste, 68 urte bete ziren atzo lehergaiz kargaturiko abionetatxo bat Kontxako estropadetara etorri eta Franco garbitzen saiatu zela. Ez zen posible izan. 62an ETArekin auzolanean Aieteko jauregi bidean eginiko saiakera ere hutsala irten zen.

Faxismoaren genozidioak ere bere martxa jarraitu zuen. Ez zen etenik izan irailak 13 hartan.

Gaur hemen bildu gaituen urteurrenak irakurketa positiborik badu, hausnarketara garamatzalako da. Nola demontre lortu zuen langileri antolatuak, herri armatuak uztailean irabazitakoa irailerarte mantentzea? Pasaiako arrantza industriaren kolektibizazioa, Noam Chomskyk “aro garaikideko iraultza sozial sakonena eta eredugarriena”tzat duen tokian tokiko prozesu iraultzailearen erakusgarri.

Langileri antolatuak larrutik ordaindu zuen bere ausardia. Dozenaka eta dozenaka mila iraultzaile erahilak izan ziren, desagerraraziak.

Ahanzturatik berreskuratzearren, horra hiru izen:

Benigno Menéndez Menéndez, asturiar jatorriko anarkosindikalista. Urbieta kaleko borrokaldian preso erori eta biharamunean (uztailak 23) Loiolako patioan fusilatua.

Eta Amador Franco Cazorla eta Antonio López Montes gazte anarkistak, 1947ko apirilak 21ean Loiolako kuartelean egindako gerra kontseiluan hiltzera kondenatuak. Ondarretako kartzelan hilabeteetan sufrituriko torturen ondorioz ejekuzio datararte biziraungo etzutelakoan, gau hartan sikario falangista batzuk kuarteletik eraman zituzten. Gaur arte.

Ustez Donostiako eta Gipuzkoako lehen eta azken fusilatuak dira, baina ez dira Udaletxearen zerrendetan agertzen.

Aurten, faxismoak errepresaliaturiko udaletxeko kideen omenezko ekitaldi bat burutu da eguerdian. I

Instituzio publikoek memoria historikoa lantzerakoan egin ohi dituzten trakeskerietako bat gehiago: hauteskunde kanpaina tartean, mugimendu memorialistarekin kontatu gabe eta giza eskubideen arloko nazioarteko legedia alboratuz.

Zentzu horretan, gure harridurarako gaitasuna aspaldi agortu zen. Hiru urte dira udal langile errepresaliatuei egin zitzaien omenaldi instituzionalaz. Jasan zuten errepresioa heuren militantzia politiko eta batipat sindikalarengatik izan bazen ere, udaletxeak ez gintuen erakunde historiko politiko eta sindikalak gonbidatu. Horrelako hamaika ikusitakoak gara tamalez.

Donostia berreskuratuko badugu, komenigarria litzateke aiton amonek nola irabazi zuten aztertzea:

Borrokatu aditza singularraren lehenengo pertsonan deklinatzen hasita (pluralera, herrira, iristeko modu bakarra)

Lantokiko eta kaleko borroketan batasuna bermatzeko, ordezkaritza unitario bakarra onartuaz: asanblada, autogestio eta federalismo osoan, bitartekaririk gabeko ekintza zuzena taktikatzat eta klase elkartasuna eta askatasuna prozesu osoaren helburu eta aldi berean dinamizatzaile direlarik.